Sáu suất Thế vận hội Los Angeles 2028 đã có chủ: điều đáng nói nằm ở những cái tên vắng mặt

Đêm cuối cùng ở Tunis, khi quả bóng cuối cùng rơi xuống sàn, các tuyển thủ Tunisia không chạy ùa vào nhau như người ta vẫn hình dung. Họ đứng yên. Một người cúi xuống nhặt quả bóng, một người khác đưa tay che mắt, rồi cả đội cùng ngước lên bảng điểm và nhìn rất lâu. Trên khán đài, một cổ động viên lớn tuổi tháo chiếc khăn quấn quanh cổ, gấp lại ngay ngắn, rồi mới vỗ tay. Cả nhà thi đấu vỗ theo. Không có tiếng hét nào trong khoảnh khắc ấy.

Sáu giờ sau, tôi ngồi xem lại băng ghi hình trận chung kết Nam Mỹ ở Rio. Băng ghi hình cũ chậm hơn sóng trực tiếp nhưng nhớ lâu hơn. Brasil thắng trọn giải mà không để thua ván nào. Ở Fukuoka, Nhật Bản giữ ngôi vô địch châu Á ngay trên sân nhà. Ba trong năm nhà vô địch châu lục năm nay đăng quang trên chính mặt sân của mình: Brasil ở Rio, Nhật Bản ở Fukuoka, Tunisia ở Tunis. Sân nhà trong một giải ngắn luôn là biến số làm cho phong độ trông đẹp hơn thực tế, và tôi luôn tự nhắc mình điều đó trước khi viết bất cứ câu nào về phong độ.

Năm giải vô địch châu lục đã khép lại, và tấm vé Thế vận hội Los Angeles 2028 môn bóng chuyền nam đã có sáu chủ nhân. Nước chủ nhà Hoa Kỳ đương nhiên có mặt; đây là lần thứ ba Hoa Kỳ đăng cai Thế vận hội, sau năm 2026 và năm 2026. Năm suất còn lại thuộc về các đội vô địch châu lục: Nhật Bản ở châu Á, Cuba ở khu vực Bắc Trung Mỹ và Caribe, Brasil ở Nam Mỹ, Tunisia ở châu Phi, Ba Lan ở châu Âu. Sáu suất còn lại của giải đấu mười hai đội sẽ chia theo hai cửa: ba suất tại Cúp Thế giới 2027 dành cho các đội chưa đủ điều kiện, và ba suất theo bảng xếp hạng thế giới chốt ở giai đoạn vòng loại Giải các quốc gia 2028.

Với Cuba, đây là lần trở lại sau mười hai năm vắng mặt. Thành tích tốt nhất của bóng chuyền nam Cuba tại Thế vận hội vẫn là tấm huy chương đồng ở Montreal năm 2026. Brasil nối dài chuỗi ngày có mặt không gián đoạn từ năm 2026, tức mười bảy kỳ liên tiếp. Hoa Kỳ có mười hai kỳ liên tiếp và mười bốn lần dự Thế vận hội. Nhật Bản ba kỳ liên tiếp, tổng cộng mười một lần. Những con số ấy nói về sức bền của cả một hệ thống đào tạo, chứ không nói gì về việc đội nào sẽ đánh hay hơn đội nào vào mùa hè năm 2028.

Nhưng nếu chỉ đọc danh sách, người ta sẽ bỏ lỡ phần quan trọng nhất. Khoảng cách thứ hạng giữa sáu đội đã có vé trải từ vị trí số 1 thế giới tới vị trí thứ 30. Ba Lan đứng đầu bảng xếp hạng của Liên đoàn Bóng chuyền Quốc tế, Hoa Kỳ thứ tư, Nhật Bản thứ năm, Brasil thứ sáu, Cuba thứ mười ba, Tunisia thứ ba mươi. Một suất vô địch châu lục, xét cho cùng, là một làn đường dành riêng cho châu lục đó, chứ không phải một tấm chứng nhận trình độ. Hiểu đúng bản chất ấy sẽ giúp người xem bớt thất vọng khi một đội xếp thứ ba mươi bước ra sân Thế vận hội, và bớt ngạc nhiên khi một đội xếp thứ nhất bị loại sớm.

Đó cũng là lý do tôi cho rằng câu chuyện thật của kỳ vòng loại này nằm ở những cái tên chưa có, chứ không nằm ở sáu cái tên đã có. Đương kim vô địch Olympic Pháp không xuất hiện trong danh sách. Ý không xuất hiện. Serbia không xuất hiện. Châu Âu hiện chỉ có đúng một suất, của Ba Lan, trong khi đây là châu lục tập trung dày đặc nhất các ứng viên vô địch. Nói cách khác, ba suất của Cúp Thế giới 2027 và ba suất theo bảng xếp hạng năm 2028 gần như đang chờ sẵn để hút hết các đội châu Âu, và điều đó biến hai cửa ngõ cuối cùng thành một cái nồi áp suất. Với các đội đã có vé như Nhật Bản hay Brasil, giai đoạn 2026 và 2027 có thể dùng để thử nghiệm đội hình. Với các đội chưa có vé, giai đoạn ấy là khoảng thời gian không được phép sai.

Có một điểm về mặt giấy tờ mà tôi muốn người đọc lưu ý. Tài liệu vòng loại nhắc tới Cúp Thế giới 2027 như một cửa ngõ chính thức. Giải này đã ngừng tổ chức sau năm 2026. Nếu nó thực sự được dựng lại, đó là một thông tin lớn và đáng theo dõi; nếu không, một nửa con đường còn lại phải được vẽ lại từ đầu. Trong nghề của tôi, một chi tiết chưa kiểm chứng được thì tốt nhất nên nói rõ là chưa kiểm chứng, thay vì lấp vào đó một phỏng đoán nghe hợp lý.

Năm 2026, ở Bhubaneswar, tôi từng viết một loạt bài về một vận động viên hai mươi tuổi phá kỷ lục quốc gia ở nội dung bốn trăm mét rào, và tôi gọi cậu ấy là ngôi sao tương lai. Ba tháng sau, cậu rách cơ và không bao giờ trở lại đỉnh cao. Từ đó, mỗi khi viết về một thành tích, tôi đều tự hỏi điều gì xảy ra tiếp theo. Kỷ lục mong manh chỉ bền khi được chạm bằng lòng tôn kính, không phải muốn phá. Một tấm vé cũng vậy. Nó mong manh hơn người ta tưởng, và nó không bảo đảm được gì cho mùa hè phía trước.

Sáu suất đã có chủ, sáu suất còn trống. Điều tôi muốn biết không phải là Tunisia sẽ đánh thế nào ở Los Angeles, mà là liệu một đội vô địch châu lục có còn đủ chỗ trong danh sách mười hai đội khi châu Âu tung hết chiều sâu của mình vào hai cửa ngõ cuối cùng hay không. Người dẫn chuyện thể thao không cần nói to, chỉ cần nói đúng lúc. Bây giờ là lúc nói rằng câu chuyện vòng loại này mới đi được nửa đường, và phần còn lại sẽ được viết ở những nhà thi đấu không có khán giả nhà nào đứng sau lưng.