Ba nữ VĐV trụ lại sau cùng tại Rasselbock Backyard Ultra: cột mốc đầu tiên của làng chạy vòng lặp Anh

Ở Hardwick Estate, Derbyshire, cứ mỗi khi kim đồng hồ chạm đúng một giờ, cả một cánh đồng người lại nhấc mình khỏi ghế. Không có tiếng súng lệnh, không có dải băng đích rực rỡ. Chỉ có một vòng lặp dài 4,16 dặm, tương đương 6,706 km, và một luật bất di bất dịch: ai không rời vạch đúng tiếng chuông thì tự khắc rời cuộc chơi. Khi Rasselbock Backyard Ultra khép lại, ban tổ chức thông báo ba vị trí trụ lại sau cùng đều thuộc về các vận động viên nữ. Họ gọi đó là lần đầu tiên một bục toàn nữ xuất hiện ở một giải backyard ultra tại Vương quốc Anh. Từ khán đài ảo, tôi nghe thấy trái tim mình gõ nhịp cùng trận đấu. Với người quen xem những giải chạy có vạch đích rõ ràng, thể thức backyard ultra là một thứ ngôn ngữ khác hẳn. Không ai chạy nhanh hơn ai để giành huy chương. Tất cả chạy cùng một quãng đường, lặp lại mỗi giờ, cho tới khi chỉ còn một người còn đủ sức đứng dậy ở lần xuất phát kế tiếp. Người trụ lại cuối cùng là người duy nhất được ghi nhận hoàn thành chính thức. Những người còn lại đều mang nhãn DNF, kể cả người về nhì hay về ba. Thành tích của họ chỉ được nhắc tới như một quy ước cộng đồng, do chính ban tổ chức ghi lại. Theo thông tin từ ban tổ chức, giải năm nay có 141 vận động viên xuất phát. Trong đó khoảng 30 người là nữ, chiếm chừng 21% tổng số, còn lại khoảng 111 nam giới. Tỷ lệ ấy đặt ra một phép so sánh khá thú vị: nữ giới chỉ chiếm một phần năm đường chạy, nhưng lại giữ trọn ba vị trí cuối cùng của cuộc đua. Một dữ kiện cứng hiếm hoi trong toàn bộ câu chuyện là tỷ lệ này, bởi phần còn lại của bản tin thiếu gần như mọi dữ liệu định lượng cần thiết. Địa điểm tổ chức cũng đáng để ý. Hardwick Estate thuộc sự quản lý của National Trust, gắn với Bess of Hardwick, một quý tộc nữ quyền lực của nước Anh thế kỷ 16. Matt Dillon, đại diện khu di tích, được báo chí trích dẫn khi nói về sự trùng hợp giữa hình ảnh những người phụ nữ trụ lại sau cùng trên đường chạy và di sản của người phụ nữ từng xây dựng nơi này. Cách dẫn dắt ấy rất duyên, nhưng nó cũng cho thấy trọng tâm của bản tin nằm ở câu chuyện và địa điểm nhiều hơn là ở thành tích. Nhìn từ đường chạy điền kinh mà tôi từng theo, thể thức này đảo ngược gần như mọi nguyên tắc quen thuộc. Ở cự ly 100 mét hay 400 mét, mọi thứ dồn vào vài giây và không có chỗ cho sai số. Còn ở đây, sai số được phép xuất hiện, miễn là nó nhỏ và không lặp lại. Một người chạy chậm hơn đối thủ vài giây mỗi vòng vẫn có thể trụ lại lâu hơn, nếu người kia ngủ quên mất một tiếng chuông. Sự kiên nhẫn trở thành tố chất kỹ thuật đúng nghĩa. Chiến thuật là thứ người ta thấy, còn tâm hồn là thứ ta cần cảm nhận. Với vòng lặp 6,706 km mỗi giờ, tốc độ bắt buộc rơi vào khoảng 8 phút 57 giây mỗi km, tức chừng 14 phút 24 giây mỗi dặm. Đó là vùng tốc độ thoải mái với bất kỳ ai có nền tảng chạy bộ tử tế. Nếu duy trì đủ 24 vòng, vận động viên hoàn thành đúng 100 dặm trong 24 giờ. Áp lực thật sự nằm ở chỗ khác: kỷ luật giữ nhịp, khả năng chịu đựng thiếu ngủ, và chất lượng của đội hậu cần túc trực bên đường. Cuộc đua này không thưởng cho người chạy nhanh nhất, mà thưởng cho người tính toán sai ít nhất. Yếu tố hậu cần đóng vai trò then chốt và gần như luôn bị truyền thông bỏ qua. Trong thể thức này, mỗi vận động viên thường có một nhóm nhỏ lo ăn, uống, xoa bóp, thay giày và canh giờ giấc. Một vòng lặp 6,706 km diễn ra quá nhanh để người chạy kịp tự xử lý mọi thứ. Đội hậu cần yếu biến một chân chạy tốt thành người rời cuộc chơi sớm. Backyard ultra là thể thức mở, không chia hạng mục nam nữ. Chính vì thế, việc ba người trụ lại sau cùng đều là nữ mới được xem là đáng chú ý. Ở những cự ly ngắn, khoảng cách về sức mạnh và tốc độ đỉnh cao thường tạo ra sự tách biệt rõ rệt. Khi cự ly kéo dài qua nhiều giờ và yếu tố quyết định chuyển từ tốc độ sang khả năng chịu đựng lặp lại, khoảng cách ấy thu hẹp đáng kể. Những vận động viên nữ góp mặt ở dạng giải này thường là người đã quen với cấu trúc nhiều vòng, biết phân bổ sức và biết lắng nghe cơ thể mình. Điều thú vị nhất nằm ở tương quan giữa tỷ lệ tham dự và kết quả. Nữ giới chiếm khoảng 21% đội hình, nhưng chiếm trọn nhóm dẫn đầu ở giai đoạn cuối. Nói cách khác, xác suất một vận động viên nữ lọt vào nhóm trụ lại sau cùng cao hơn hẳn so với tỷ trọng của họ trên đường chạy. Đây là điểm mà tiêu đề bản tin gốc bỏ lửng. Bục toàn nữ là một kết quả đẹp, còn dữ liệu về cơ cấu đội hình mới là thứ đáng để phân tích. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các giải chạy siêu bền của tôi, một bản tin thiếu tên và thiếu thông số sẽ rất khó đánh giá đúng tầm vóc của thành tích. Nguồn gốc không nêu tên bất kỳ vận động viên nữ nào, không có tổng thời gian, không có số vòng hoàn thành, cũng không có quãng đường cuối cùng. Chúng ta biết ba người phụ nữ ấy là những người cuối cùng còn đứng ở vạch xuất phát, nhưng không biết họ đã chạy bao xa, trong bao lâu, hay bằng cách nào. Những khoảng trống như vậy không thể lấp bằng suy đoán. Ở nơi ánh đèn không chạm tới, có những giấc mơ đang luyện tập. Nhưng cần giữ cái đầu lạnh trước một tuyên bố mang tính lịch sử. Việc ban tổ chức gọi đây là bục toàn nữ đầu tiên của làng backyard ultra nước Anh là tuyên bố do chính đơn vị tổ chức đưa ra, không dựa trên bất kỳ sổ đăng ký độc lập nào. Bộ môn này chưa có cơ quan quản lý thống nhất toàn cầu, cũng không nằm trong hệ thống của World Athletics, nên mọi khái niệm kỷ lục đều mang tính cộng đồng. Một kết quả của một giải đấu trong một ngày cuối tuần không đủ để khẳng định làng chạy siêu bền Anh đã thay đổi cấu trúc. Nhìn vào cách bản tin dành khá nhiều đất cho di sản Hardwick và Bess of Hardwick, có thể đoán bài viết được định hình quanh góc khai thác khu di tích. Mô hình kết hợp giữa giải chạy cộng đồng và điểm đến du lịch văn hóa đang là hướng phát triển thật sự ở nhiều nơi. Giải đấu dạng này sống bằng lệ phí tham dự, không bằng tiền bản quyền truyền hình hay tiền thưởng. Vì vậy, giá trị lớn nhất của nó nằm ở cộng đồng và du lịch, chứ không nằm ở hệ thống thi đấu chuyên nghiệp. Dù vậy, một dấu mốc vẫn là dấu mốc. Ba người phụ nữ ở Hardwick Estate đã chạy đủ lâu để tất cả những người còn lại phải dừng bước, và điều đó không cần bảng thành tích để trở nên có nghĩa. Việc đáng theo dõi tiếp theo là những kết quả có kèm tên, kèm thời gian, kèm số vòng. Chỉ khi ấy người ta mới phân biệt được đâu là khoảnh khắc đẹp của một buổi chiều, và đâu là bước chuyển thật của cả một thế hệ chạy bộ.